السلام عليكم ورحمةالله وبركاته
ކޮންމެ ކުއްޖަކީ قاري އެއް؟
الاخ احمد
ރީއްޗަށް قران ކިޔަވަން އެގުމުން އެކިޔެވި ކިޔެއްވެއްޔެއްގެ މަންފާއާއި ދަރުމަ ތާއަބަދު ތިމާ އަށް ލިބިލިބި ހުންނާނެއެވެ. الله سبحانہ و تعا لی އިންސާނުން ހައްދަވައިފައިވާ ގޮތުން އަބަދުވެސް ރީތި އެއްޗިސަށް ހިތްކިޔާގޮތް އިންސާނާގެ فطرت ގައި ވަނީލައްވާފައެވެ. ރީއްޗަށް ކިޔަވާފައި ހުންނަ ކިޔެވެލި އަބަދުވެސް މީހުންގެތެރޭގައި مقبول ވާނެއެވެ. މުސްލިމުންނާއި މުސްލިމު ނޫން މީހުންވެސް ހަމަހަމަވާގޮތުގައެވެ. އެކިޔަވާފައި ހުންނަ ކިޔެވުމުގެ އަޑު އަހާ އެއަށް تعريف ކުރާނެއެވެ. ކިހާބޮޑު ހެވަކާއި ދަރުމައެއްތޯއެވެ. ތިމާ ދުނިޔެދޫކޮށް ދިއުމުން ވެސް ތިމާ ކިޔަވާފައި ހުންނަ ރިކޯރޑިން ތަކުގެ އަޑު މީހުންގެ ތެރޭގައި އާވެއާވެ ހުންނާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނައިން އިވޭ އަޑެކެވެ.
ސާޅީސް ބޮޑެތިމީހުންގެ ދުލުން تعريف ގެ ބަސްތައް ރައްދުވާ މީހާ ސުވަރުގަ ވައްދަވާ ހުއްޓެވެ. (މިފަދައިން ސައްޙަ ހަދީޘެއްގައި އައިސްފައިވާ ކަމަށް އެނގިފައި ނެތް!!!! )
ނަމަވެސް މިފަދައިން އައިސްފައިވެއެވެ. عمر بن الخطاب رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: أيما مسلم شهد له أربعة بخير أدخله الله الجنة، فقلنا: وثلاثة؟ قال: وثلاثة، فقلنا: واثنان؟ قال: واثنان. ثم لم نسأله. ޢުމަރު އިބްނުލް ޚައްޠާބްގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވައްސަލަމް ހަދީޘް ކުުރެއްވިއެވެ. މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހަކު އެމީހެގެ ހެޔޮލަފާކަމުގެ މައްޗަށް ހެކި ވެއްޖެ ނަމަ މާތް ﷲ އެމީހަކުސުވަރުގެ ވައްދަވާ ނެތެވެ . އަރިހުގެ ތިއްބެވި ޞަހާބީން ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ. ތިން މީހުންނަށް ވިޔަސްތޯއެވެ. ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ތިންމީހުންނަށް ވިޔަސް މެއެވެ. އަނެއްކަވެސް ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ. ދެމީހުންނަށް ވިޔަސް ތޯއެވެ. ހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ދެމީހުންށް ވިޔަސް މެއެވެ. އެއަށް ފަހު ދެން އިތުރަށް ސުވާލެއް ނުކުރައްވައެވެ." އިމާމް ނަބަވީ މިހަދީޘް ޝަރަޙަ ކުރައްވަމުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މިޙަދީޘުން އެނގި ބަޔާން ވާގޮތުގައި ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ޘަނާއާއި ތަޢުރީފްގެ ބަސްތަކަކީ މާތް ﷲ އެމީހެއްގެ ފާފަ ފުއްސަވާފާނޭ ކަމުގެ ޢަލަމާތެކެވެ. އެހެނީ ޢުޤޫބާތަކީ މާތް ﷲ ގެ ޒާތުފުޅަށް އެއިލާހު ވާޖިބު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްތަ ﷲ އިރާދަކުރައްވާ އަޅެއްގެ ފާފަ ފުއްސަވަތެވެ. އަދި އިރާދަ ކުރައްވާ އަޅަކަށް އަޒާބު ދެއްވަތެވެ. ހެޔޮލަފާ ސާލިޙު މީހުންގެ ދުލުން އެމީހަކަށް ތަޢުރީފު ގެ ބަސް ރައްދު ކުރަމަކީ އެބަޔަކަށް މާތް ﷲ ކުރައްވާ އިލްހާމް ތަކެކެވެ. އަދި އެކަމަކީ މާތް ﷲ ގެ ފުއްސެވުން ޙާސިލްވެގެން ދާނެ ޢަލާމާތެކެވެ.
އޭގެ مراد އަކީ الله سبحانہ و تعا لی އަށް އުރެދިހުރެ ކުރާކަމަކުން تعريف ގެބަސްތައް ލިބޭމީހުންނަށް އެފަދަ ދަރުމަ އެއް ދެއްވާނެކަމުގެ ވާހަކައެއް ނުމެނޫންމެއެވެ. އަދި ކިއެއްތައް އެބުނެވޭ އެޔޮލަފާމީހުންނީ قران ގެ علم ހޯދާ އެއާއި އެއްގޮތަށް علم ކުރާ މުސްލިމުންކަންކަށަވަރެވެ.
މީގެ ސަތޭކަ އަހަރަށްވުރެ ކުރީގައި ދުނިޔެދުށް مصر ގެ قاري ން ގެ ކިޔެވެލީގެ އަޑު މިއަދާހަމަ އަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބެންހުރުންވީ، قران ގެފަންނަށް ދަރިވަރުން ހޭލުން ތެރިކުރުވަން ލިބޭ ވަރަށްވެސް ބޮޑު އެހީއަކަށެވެ. އޭގެތެރެއިންވެސް އަންނަނިވި قاري ން ގެ ކިޔެވުމުގެ އަޑު އަހާލުމުން ފެންކަޅިވެގެން ނުދާފަހަރެއް ހަމަ މަދުވާނެއެވެ.
محمد سلامه رحمه الله - 1888 - 1982
كامل يوسف البهتمي رحمه الله - 1922 - 1969
محمد رفاط رحمه الله 1882 - 1950
مصطفى اسماعيل رحمه الله 1905 - 1978
محمد الصديق المنشاوي رحمه الله 1920 - 1960
محمود خليل الحصري رحمه الله 1910 - 1980 އަދި
عبد الباسط عبد الصمد رحمه الله 1927 - 1988 މިބޭބޭފުޅުންނެވެ.
އަޅުގަނޑުއެދެނީ ތިހުރިހާ ކުދިންވެސް އެބޭފުޅުންގެ ކިޔެވުމުގެ އަޑުއަހާ އެ مرحوم ންނަށް ހެޔدعاء ކޮށްދެއްވުމެވެ. الله سبحانہ و تعا لی އަޅަމެންގެ ތެރޭގައި އުޅެފައި ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވާ އަޅަމެންގެ ކާބަފައިންނަށް رحمة ލައްވާށިއެވެ. امين.
ރީއްޗަށް قران ކިޔަވަން ދަސްކުރުމަކީ އެއްދުވަހުން ނުވަތަ ދެދުވަހުން ކުރެވޭ މަސައްކަތުން حاصل ކުރެވޭވަރަށްވުރެ މާބުރަބޮޑު ކަމެކެވެ. قران ގެ علم އުގެނެންފަށައިގަތުމުން އެ علم ހޯދަންކުރާ މަސަތްކަތުގައި ވަރަށް ގިނައިން قران لفظ ތައް ކިޔާ مراجعة ކުރެވެން ޖެހެއެވެ. ހަމައެފަދައިން قران حفظ ކުރާދަރިވަރުން މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް قران لفظ ތައް ކިޔާފަރިތަކޮށް ހިތަށް جمع ކުރަންޖެހެއެވެ. މި مرحلة ގައި ދެފައިދާއެއް ލިބިގެންއެބަދެއެވެ. اخروي حياة ބާއްޖަވެރިވުމުގެ އިތުރަށް صحى ގޮތުންވެސް ނޭގޭ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ރައްޓެހި ދަރިވަރަކު استاذ އަކަށް ކިޔާދިން ގޮތުގައި އެދަރިވަރަކީ އުފެދުމުގައިވެސް ދޫކޮށި ނޭވާހިއްލާ ކަހަލަ ބައްޔެއް عمر ގައިވެއަތި ކޮށްފައިވާ ދަރިވަރަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެދަރިވަރު قارى ކޯސްހަދަން ފެށިފަހުން އެއަނދަގޫ ތައް މުޅިންފިލައިދިޔަކަމަށް އެދަރިވަރުން ކިޔާދިނެވެ. ޑަކްޓަރީ ފަރުވާ އަކަށް ނުފުދޭތޯއެވެ.
ކީރިތި رسول صلى الله عليه و آله وسلم ގެ صحابىން ރީތިރާގުގައި ކިޔަވާއަޑު އެކަލޭފާނު އައްސަވާ ހެއްދެވި ވާހަކަތަކަކީ صحابىން ގެތެރޭގައި ވަރަށް مشهور ވާހަކަތަކެކެވެ. އެއްދުވަހަކު رسول صلى الله عليه و آله وسلم، أبو موسى الأشعري رضي الله عنه ކިޔަވާވިދާޅުވާ އަޑު އައްސަވަން އިންނަވާފައި، أبو موسى الأشعري رضي الله عنه ގެފާނަށް ހެޔޮ دعاء ފުޅެއް ކުރެއްވުމަށްފަހު، حدىث ފުޅުކުރެއްވިކަމަށް ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން داوود عليه السلام ދެއްވާފައިވާ ދުއްމަރީގެ އަޑު ފަދަ ރިވެރި އަޑެއްވަނީ ކަލޭގެފާނަށް ވެސް ދެއްވާފައެވެ. މިކަމުންވެސް އެގެނީ ރީތިރާގުގައި قران ކިޔެވުން ފެށިގެން އައިސްފައިވަނީ رسول صلى الله عليه و آله وسلم ގެ حياة ޕުޅާއި ހަމައިންކަމެވެ.
ސާޅީސް ބޮޑެތިމީހުންގެ ދުލުން تعريف ގެ ބަސްތައް ރައްދުވާ މީހާ ސުވަރުގަ ވައްދަވާ ހުއްޓެވެ. (މިފަދައިން ސައްޙަ ހަދީޘެއްގައި އައިސްފައިވާ ކަމަށް އެނގިފައި ނެތް!!!! )
ނަމަވެސް މިފަދައިން އައިސްފައިވެއެވެ. عمر بن الخطاب رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: أيما مسلم شهد له أربعة بخير أدخله الله الجنة، فقلنا: وثلاثة؟ قال: وثلاثة، فقلنا: واثنان؟ قال: واثنان. ثم لم نسأله. ޢުމަރު އިބްނުލް ޚައްޠާބްގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން އައިސްފައިވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވައްސަލަމް ހަދީޘް ކުުރެއްވިއެވެ. މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހަކު އެމީހެގެ ހެޔޮލަފާކަމުގެ މައްޗަށް ހެކި ވެއްޖެ ނަމަ މާތް ﷲ އެމީހަކުސުވަރުގެ ވައްދަވާ ނެތެވެ . އަރިހުގެ ތިއްބެވި ޞަހާބީން ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ. ތިން މީހުންނަށް ވިޔަސްތޯއެވެ. ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ތިންމީހުންނަށް ވިޔަސް މެއެވެ. އަނެއްކަވެސް ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ. ދެމީހުންނަށް ވިޔަސް ތޯއެވެ. ހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ދެމީހުންށް ވިޔަސް މެއެވެ. އެއަށް ފަހު ދެން އިތުރަށް ސުވާލެއް ނުކުރައްވައެވެ." އިމާމް ނަބަވީ މިހަދީޘް ޝަރަޙަ ކުރައްވަމުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މިޙަދީޘުން އެނގި ބަޔާން ވާގޮތުގައި ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ޘަނާއާއި ތަޢުރީފްގެ ބަސްތަކަކީ މާތް ﷲ އެމީހެއްގެ ފާފަ ފުއްސަވާފާނޭ ކަމުގެ ޢަލަމާތެކެވެ. އެހެނީ ޢުޤޫބާތަކީ މާތް ﷲ ގެ ޒާތުފުޅަށް އެއިލާހު ވާޖިބު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްތަ ﷲ އިރާދަކުރައްވާ އަޅެއްގެ ފާފަ ފުއްސަވަތެވެ. އަދި އިރާދަ ކުރައްވާ އަޅަކަށް އަޒާބު ދެއްވަތެވެ. ހެޔޮލަފާ ސާލިޙު މީހުންގެ ދުލުން އެމީހަކަށް ތަޢުރީފު ގެ ބަސް ރައްދު ކުރަމަކީ އެބަޔަކަށް މާތް ﷲ ކުރައްވާ އިލްހާމް ތަކެކެވެ. އަދި އެކަމަކީ މާތް ﷲ ގެ ފުއްސެވުން ޙާސިލްވެގެން ދާނެ ޢަލާމާތެކެވެ.
އޭގެ مراد އަކީ الله سبحانہ و تعا لی އަށް އުރެދިހުރެ ކުރާކަމަކުން تعريف ގެބަސްތައް ލިބޭމީހުންނަށް އެފަދަ ދަރުމަ އެއް ދެއްވާނެކަމުގެ ވާހަކައެއް ނުމެނޫންމެއެވެ. އަދި ކިއެއްތައް އެބުނެވޭ އެޔޮލަފާމީހުންނީ قران ގެ علم ހޯދާ އެއާއި އެއްގޮތަށް علم ކުރާ މުސްލިމުންކަންކަށަވަރެވެ.
މީގެ ސަތޭކަ އަހަރަށްވުރެ ކުރީގައި ދުނިޔެދުށް مصر ގެ قاري ން ގެ ކިޔެވެލީގެ އަޑު މިއަދާހަމަ އަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބެންހުރުންވީ، قران ގެފަންނަށް ދަރިވަރުން ހޭލުން ތެރިކުރުވަން ލިބޭ ވަރަށްވެސް ބޮޑު އެހީއަކަށެވެ. އޭގެތެރެއިންވެސް އަންނަނިވި قاري ން ގެ ކިޔެވުމުގެ އަޑު އަހާލުމުން ފެންކަޅިވެގެން ނުދާފަހަރެއް ހަމަ މަދުވާނެއެވެ.
محمد سلامه رحمه الله - 1888 - 1982
كامل يوسف البهتمي رحمه الله - 1922 - 1969
محمد رفاط رحمه الله 1882 - 1950
مصطفى اسماعيل رحمه الله 1905 - 1978
محمد الصديق المنشاوي رحمه الله 1920 - 1960
محمود خليل الحصري رحمه الله 1910 - 1980 އަދި
عبد الباسط عبد الصمد رحمه الله 1927 - 1988 މިބޭބޭފުޅުންނެވެ.
އަޅުގަނޑުއެދެނީ ތިހުރިހާ ކުދިންވެސް އެބޭފުޅުންގެ ކިޔެވުމުގެ އަޑުއަހާ އެ مرحوم ންނަށް ހެޔدعاء ކޮށްދެއްވުމެވެ. الله سبحانہ و تعا لی އަޅަމެންގެ ތެރޭގައި އުޅެފައި ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވާ އަޅަމެންގެ ކާބަފައިންނަށް رحمة ލައްވާށިއެވެ. امين.
ރީއްޗަށް قران ކިޔަވަން ދަސްކުރުމަކީ އެއްދުވަހުން ނުވަތަ ދެދުވަހުން ކުރެވޭ މަސައްކަތުން حاصل ކުރެވޭވަރަށްވުރެ މާބުރަބޮޑު ކަމެކެވެ. قران ގެ علم އުގެނެންފަށައިގަތުމުން އެ علم ހޯދަންކުރާ މަސަތްކަތުގައި ވަރަށް ގިނައިން قران لفظ ތައް ކިޔާ مراجعة ކުރެވެން ޖެހެއެވެ. ހަމައެފަދައިން قران حفظ ކުރާދަރިވަރުން މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް قران لفظ ތައް ކިޔާފަރިތަކޮށް ހިތަށް جمع ކުރަންޖެހެއެވެ. މި مرحلة ގައި ދެފައިދާއެއް ލިބިގެންއެބަދެއެވެ. اخروي حياة ބާއްޖަވެރިވުމުގެ އިތުރަށް صحى ގޮތުންވެސް ނޭގޭ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ރައްޓެހި ދަރިވަރަކު استاذ އަކަށް ކިޔާދިން ގޮތުގައި އެދަރިވަރަކީ އުފެދުމުގައިވެސް ދޫކޮށި ނޭވާހިއްލާ ކަހަލަ ބައްޔެއް عمر ގައިވެއަތި ކޮށްފައިވާ ދަރިވަރަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެދަރިވަރު قارى ކޯސްހަދަން ފެށިފަހުން އެއަނދަގޫ ތައް މުޅިންފިލައިދިޔަކަމަށް އެދަރިވަރުން ކިޔާދިނެވެ. ޑަކްޓަރީ ފަރުވާ އަކަށް ނުފުދޭތޯއެވެ.
ކީރިތި رسول صلى الله عليه و آله وسلم ގެ صحابىން ރީތިރާގުގައި ކިޔަވާއަޑު އެކަލޭފާނު އައްސަވާ ހެއްދެވި ވާހަކަތަކަކީ صحابىން ގެތެރޭގައި ވަރަށް مشهور ވާހަކަތަކެކެވެ. އެއްދުވަހަކު رسول صلى الله عليه و آله وسلم، أبو موسى الأشعري رضي الله عنه ކިޔަވާވިދާޅުވާ އަޑު އައްސަވަން އިންނަވާފައި، أبو موسى الأشعري رضي الله عنه ގެފާނަށް ހެޔޮ دعاء ފުޅެއް ކުރެއްވުމަށްފަހު، حدىث ފުޅުކުރެއްވިކަމަށް ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން داوود عليه السلام ދެއްވާފައިވާ ދުއްމަރީގެ އަޑު ފަދަ ރިވެރި އަޑެއްވަނީ ކަލޭގެފާނަށް ވެސް ދެއްވާފައެވެ. މިކަމުންވެސް އެގެނީ ރީތިރާގުގައި قران ކިޔެވުން ފެށިގެން އައިސްފައިވަނީ رسول صلى الله عليه و آله وسلم ގެ حياة ޕުޅާއި ހަމައިންކަމެވެ.
ނުނިމޭ ...
معلومات: ހޯދަނީ އިންޓަރނެޓްގެ زريعة އިން
